Çevresel etki değerlendirmesi (ÇED) ve yönetimi, çeşitli projelerin ve faaliyetlerin çevresel etkilerinin önceden belirlenmesi, değerlendirilmesi ve yönetilmesi sürecidir. Bu süreç, çevresel sürdürülebilirlik ilkelerini gözeterek, çevrenin korunması ve doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımını sağlamayı amaçlar. İşte çevresel etki değerlendirmesi ve yönetiminin temel unsurları:
- Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED): Çevresel etki değerlendirmesi, bir projenin veya faaliyetin çevresel etkilerinin önceden belirlenmesi ve değerlendirilmesi sürecidir. Bu süreç, projenin çevresel etkilerinin tespit edilmesi, analiz edilmesi, değerlendirilmesi ve raporlanması aşamalarını içerir. ÇED, çevresel duyarlılık gösteren bir karar alma sürecidir.
- Proje Planlama ve Tasarımı: ÇED süreci, projenin planlama ve tasarım aşamasında başlar. Bu aşamada, projenin hedefleri, kapsamı, etkileri ve alternatifleri belirlenir. Projenin çevresel etkileri ve riskleri önceden değerlendirilmeye çalışılır.
- Etki Değerlendirmesi Çalışmaları: ÇED sürecinde, projenin çevresel etkileri üzerine detaylı bir çalışma yapılır. Bu çalışmalar, projenin çevresel parametrelerini, doğal kaynak kullanımını, biyolojik çeşitliliği, hava kalitesini, su kaynaklarını, toprak verimliliğini, iklim değişikliğini ve insan sağlığını değerlendirir.
- Kamu Katılımı ve Görüş Alımı: ÇED süreci, kamunun katılımını ve görüşlerini almayı önemser. Projenin etkilediği yerel halk, sivil toplum kuruluşları ve diğer paydaşlar, projenin çevresel etkileri konusunda bilgilendirilir ve görüşleri alınır.
- Çevresel Yönetim Planları: ÇED sürecinin bir sonucu olarak, çevresel yönetim planları ve tedbirleri geliştirilir. Bu planlar, projenin çevresel etkilerini en aza indirmek, doğal kaynakları korumak ve çevre üzerinde olumsuz etkileri yönetmek için alınacak önlemleri içerir.
- İzleme ve Denetim: Projelerin çevresel etkilerini izlemek ve değerlendirmek için düzenli olarak izleme ve denetim faaliyetleri yapılır. Bu faaliyetler, projenin inşası, işletilmesi ve kapatılması sırasında çevresel performansın sürekli olarak değerlendirilmesini sağlar.
Çevresel etki değerlendirmesi ve yönetimi, çevresel sürdürülebilirliği sağlamak için önemli bir araçtır. Bu süreç, çevresel etkilerin önceden belirlenmesini ve yönetilmesini sağlayarak, çevresel kaynakların korunmasını, doğal yaşamın devamını ve insan sağlığının korunmasını destekler. Ayrıca, çevresel etki değerlendirmesi, kamu katılımını teşvik eder ve toplumun projelere ilişkin karar alma sürecine dahil olmasını sağlar.
