AutoCAD 3D Nesneye Ölçü Nasıl Eklenir?

AutoCAD 2027’de 3D bir model üzerinde çalışırken nesnenin ölçülerini çizim üzerinde göstermek istedim.

İlk başta normal DIM komutunu kullanarak iki nokta seçtim. Ancak 3D modelde ölçü bazen yanlış yönde oluşuyor, farklı bir düzleme yerleşiyor veya ekranda beklediğim şekilde görünmüyordu.

Benim istediğim sadece iki nokta arasındaki mesafeyi öğrenmek değildi.

2D AutoCAD çizimlerinde Dimension kullandığımda olduğu gibi:

• Ölçü çizgisi görünsün.
• Oklar görünsün.
• Ölçü değeri yazsın.
• Ölçü çizimin üzerinde kalıcı olsun.

istiyordum.

AutoCAD’de 3D nesneye ölçü eklemek mümkün. Ancak 3D modelde doğru ölçülendirme yaparken UCS yani çalışma düzlemi önemli hale geliyor.

Bu yazıda AutoCAD 3D nesneye nasıl ölçü eklediğimi ve ölçünün yanlış düzlemde oluşması sorununu nasıl çözdüğümü anlatacağım.

AutoCAD 3D Nesneye Ölçü Eklenebilir mi?

Evet.

AutoCAD’de 3D nesnelerin üzerine Dimension nesneleri ekleyebilirsiniz.

Burada önemli bir ayrım var.

Bir nesnenin ölçüsünü kontrol etmek ile çizime kalıcı ölçülendirme eklemek aynı şey değildir.

Örneğin DIST komutuyla iki nokta arasındaki mesafeyi öğrenebilirsiniz.

Ancak benim istediğim ölçünün proje üzerinde görünmeye devam etmesiydi.

Bunun için DIM ve diğer Dimension komutlarını kullanmak gerekiyor.

DIM Komutu ile 3D Nesneye Ölçü Ekleme

İlk olarak komut satırına:

DIM

yazın.

Enter tuşuna basın.

Ölçmek istediğiniz ilk noktayı seçin.

Daha sonra ikinci noktayı seçin.

Fareyi hareket ettirerek ölçü çizgisini istediğiniz konuma taşıyın.

Uygun noktaya tıklayın.

Ölçü artık çizimin üzerinde kalacaktır.

Temel kullanım 2D çizimlerdeki Dimension işlemiyle oldukça benzer.

Ancak 3D modelde önemli bir sorun ortaya çıkabilir.

Ölçü yanlış düzlemde oluşabilir.

Benim karşılaştığım temel problem de buydu.

3D Nesnede DIM Neden Yanlış Yönde Çıkıyor?

AutoCAD 3D modelde farklı X, Y ve Z yönlerinde çalışır.

Ölçü eklemek istediğiniz yüzey mevcut çalışma düzlemiyle aynı yönde değilse Dimension beklemediğiniz bir açıyla oluşabilir.

Örneğin dikey bir 3D yüzeye ölçü eklemek istiyorsunuz.

Ancak mevcut UCS yatay düzlemde bulunuyor.

Bu durumda DIM komutuyla oluşturduğunuz ölçü:

• Yanlış açıyla görünebilir.
• Nesnenin arkasında kalabilir.
• Farklı bir düzleme yerleşebilir.
• Ekranda çok ince bir çizgi gibi görünebilir.
• Ölçü yazısı beklenmeyen yönde oluşabilir.

Bu durumda benim kullandığım çözüm UCS’yi ölçü eklemek istediğim yüzeye göre ayarlamak oldu.

Çözüm: UCS’yi 3D Nesnenin Yüzeyine Hizalayın

Ölçü eklemek istediğiniz 3D yüzey farklı bir yöndeyse komut satırına:

UCS

yazın.

Enter tuşuna basın.

Ardından:

Face

seçeneğini kullanın.

Ölçü eklemek istediğiniz 3D nesnenin yüzeyini seçin.

AutoCAD UCS çalışma düzlemini seçtiğiniz yüzeye göre hizalayacaktır.

UCS simgesindeki X ve Y yönlerinin değiştiğini görebilirsiniz.

Artık Dimension nesnesini bu çalışma düzlemine göre oluşturabilirsiniz.

UCS Face ile 3D Nesneye Ölçü Ekleme

Benim kullandığım yöntemi adım adım anlatırsam:

1. UCS Komutunu Çalıştırın

Komut satırına:

UCS

yazın.

Enter tuşuna basın.

2. Face Seçeneğini Kullanın

Komut seçeneklerinden:

Face

seçeneğini seçin.

3. Ölçü Eklenecek Yüzeyi Seçin

3D nesne üzerinde Dimension eklemek istediğiniz düz yüzeye tıklayın.

UCS seçilen yüzeye göre hizalanacaktır.

4. DIM Komutunu Çalıştırın

Komut satırına:

DIM

yazın.

Enter tuşuna basın.

5. Ölçü Noktalarını Seçin

İlk ve ikinci noktayı seçin.

6. Ölçüyü Yerleştirin

Fareyi hareket ettirin.

Ölçü çizgisini istediğiniz konuma taşıyın ve tıklayın.

Bu şekilde ölçü seçtiğiniz 3D yüzeye uygun düzlemde oluşturulabilir.

PLAN Komutunu Kullanmak Gerekir mi?

UCS’yi bir 3D yüzeye hizaladıktan sonra modele hâlâ açılı bakıyor olabilirsiniz.

Bu durumda ölçü eklemek zorlaşabilir.

Ben böyle durumlarda PLAN komutunu kullanıyorum.

Komut satırına:

PLAN

yazın.

Enter tuşuna basın.

Ardından mevcut UCS görünümünü kullanın.

AutoCAD görünümü mevcut çalışma düzlemine göre hizalar.

Basit şekilde anlatırsam modelin seçtiğiniz yüzeyine daha düzgün bakmanızı sağlar.

Daha sonra:

DIM

komutunu kullanarak ölçüyü ekleyebilirsiniz.

Benim için en pratik sıra şu oldu:

UCS

Face

Yüzeyi seç.

Ardından:

PLAN

ve son olarak:

DIM

Bu yöntem özellikle 3D nesnenin yan yüzeylerine ölçü eklerken işimi kolaylaştırdı.

OSNAP Ayarlarını Kontrol Edin

3D nesneye ölçü eklerken doğru noktaları seçmek çok önemli.

Fare ile nesnenin kenarına yaklaşık olarak tıklarsanız yanlış bir 3D koordinatı seçebilirsiniz.

Bu nedenle Object Snap yani OSNAP kullanmanızı öneririm.

OSNAP özelliğini açıp kapatmak için:

F3

tuşunu kullanabilirsiniz.

Ben özellikle şu Object Snap seçeneklerini kullanıyorum:

• Endpoint
• Midpoint
• Center
• Quadrant
• Intersection

Örneğin dikdörtgen bir 3D nesnenin genişliğini ölçmek istiyorsanız iki doğru Endpoint noktasını seçebilirsiniz.

Boru çapı ölçüyorsanız Center veya Quadrant noktaları faydalı olabilir.

3D Object Snap Kullanılabilir mi?

AutoCAD’de 3D Object Snap özellikleri de bulunuyor.

3D model üzerinde çalışırken yüzey, kenar veya 3D geometri noktalarını yakalamak için bu seçeneklerden faydalanabilirsiniz.

Özellikle karmaşık bir 3D modelde normal Object Snap ile istediğiniz noktayı seçemiyorsanız 3D Object Snap ayarlarını kontrol edin.

Ancak basit 3D solid modellerde ben ilk olarak normal OSNAP ve doğru UCS düzlemini kullanmayı tercih ediyorum.

Çünkü benim yaşadığım sorun çoğunlukla nokta seçiminden değil, Dimension nesnesinin yanlış çalışma düzleminde oluşmasından kaynaklanıyordu.

3D Boruya Çap Ölçüsü Nasıl Eklenir?

Eğer ölçü eklemek istediğiniz nesne bir boruysa farklı bir Dimension komutu kullanabilirsiniz.

Dairesel geometri için:

DIMDIAMETER

komutunu deneyebilirsiniz.

Komut satırına:

DIMDIAMETER

yazın.

Enter tuşuna basın.

Borunun dairesel kenarını seçin.

Ölçü konumunu belirleyin.

Uygun geometride AutoCAD çap ölçüsünü:

Ø

sembolüyle birlikte oluşturabilir.

Örneğin:

Ø50

şeklinde bir Dimension görebilirsiniz.

Ben boru çapı gibi dairesel ölçülerde doğrudan çap ölçülendirme komutunu kullanmayı tercih ediyorum.

DIMALIGNED Ne Zaman Kullanılır?

3D nesnede ölçmek istediğiniz iki nokta yatay veya dikey değilse:

DIMALIGNED

komutunu kullanabilirsiniz.

DIMALIGNED iki seçilen nokta arasındaki hizaya göre ölçü oluşturur.

Komut satırına:

DIMALIGNED

yazın.

İlk noktayı seçin.

İkinci noktayı seçin.

Ölçüyü uygun konuma taşıyıp tıklayın.

Özellikle açılı parçaların kenar uzunluklarını ölçülendirirken DIM yerine DIMALIGNED kullanmak daha kontrollü olabilir.

DIST ile DIM Arasındaki Fark Nedir?

Benim ilk başta aradığım özellik nedeniyle bu ayrım önemli.

DIST komutu iki nokta arasındaki mesafeyi ölçer.

Sonuç komut satırında görüntülenir.

Ancak çizime Dimension eklemez.

DIM ise ölçülendirme nesnesi oluşturur.

Yani:

DIST = Ölçüyü öğren.

DIM = Ölçüyü çizime ekle.

Ben ölçünün proje üzerinde kalmasını istediğim için DIM komutunu kullandım.

Ölçü Çok Küçük veya Görünmüyorsa Ne Yapılmalı?

3D nesneye Dimension eklediniz ancak ölçü yazısı çok küçük görünebilir.

Böyle bir durumda Dimension Style ayarlarını kontrol edin.

Komut satırına:

DIMSTYLE

yazın.

Enter tuşuna basın.

Kullandığınız Dimension Style’ı seçin.

Modify seçeneğine tıklayın.

Burada özellikle:

• Text height
• Arrow size
• Scale

ayarlarını kontrol edin.

Ben büyük 3D modellerde ölçü eklediğimde varsayılan Dimension yazıları bazen çok küçük kalabiliyor.

Bu durumda Dimension Style ölçeğini modele göre düzenlemek gerekiyor.

Ölçü Nesnenin Arkasında Kalıyorsa Ne Yapılmalı?

3D modellerde Dimension oluşturulduktan sonra ölçü nesnenin arkasında kalabilir.

Bu durumda ilk olarak modeli Orbit ile çevirerek ölçünün gerçekten hangi düzlemde oluştuğunu kontrol edin.

Eğer Dimension yanlış düzlemdeyse ölçüyü taşımak yerine UCS’yi doğru yüzeye hizalayıp ölçüyü yeniden oluşturmak daha temiz bir sonuç verebilir.

Ben yanlış oluşan Dimension nesnesini sürekli Rotate veya Move ile düzeltmeye çalışmak yerine:

1. Yanlış Dimension’ı siliyorum.
2. UCS’yi doğru yüzeye hizalıyorum.
3. PLAN komutunu kullanıyorum.
4. DIM ile ölçüyü yeniden oluşturuyorum.

Bu yöntem benim için daha hızlı oldu.

UCS’yi Tekrar Normal Hale Nasıl Getiririm?

Ölçülendirme işlemi bittikten sonra UCS’yi varsayılan dünya koordinat sistemine döndürmek isteyebilirsiniz.

Komut satırına:

UCS

yazın.

Enter tuşuna basın.

Ardından:

World

seçeneğini kullanın.

Kısaca:

UCS

Enter.

World

Enter.

UCS tekrar World Coordinate System yani WCS yönüne dönecektir.

Görünümü de tekrar dünya koordinat sistemine göre hizalamak isterseniz:

PLAN

komutunu kullanabilirsiniz.

Benim 3D Nesneye Ölçü Eklemek İçin Kullandığım Yöntem

Ben AutoCAD 2027’de 3D nesneye ölçü eklerken şu sırayı kullanıyorum:

1. Ölçü eklenecek yüzeyi belirliyorum.
2. UCS komutunu çalıştırıyorum.
3. Face ile 3D yüzeyi seçiyorum.
4. PLAN komutuyla görünüme karşıdan bakıyorum.
5. F3 ile OSNAP’in açık olduğunu kontrol ediyorum.
6. DIM komutunu çalıştırıyorum.
7. Doğru iki noktayı seçiyorum.
8. Ölçüyü çizime yerleştiriyorum.
9. İşlem bittikten sonra UCS’yi World konumuna döndürüyorum.

Benim istediğim 2D çizimde Dimension kullanmışım gibi ölçünün 3D model üzerinde görünmeye devam etmesiydi.

Doğru UCS düzlemini ayarladıktan sonra Dimension eklemek çok daha kolay hale geldi.

Sonuç

AutoCAD’de 3D nesneye kalıcı ölçü eklemek için DIM komutunu kullanabilirsiniz.

Ancak ölçü yanlış yönde veya yanlış düzlemde oluşuyorsa temel sorun UCS çalışma düzlemi olabilir.

Benim kullandığım pratik yöntem:

UCS > Face > PLAN > DIM

şeklinde.

Ölçü eklemek istediğiniz yüzeye UCS’yi hizalayın, görünümü PLAN komutuyla düzeltin ve ardından DIM komutunu kullanın.

Boru veya dairesel nesnelerde DIMDIAMETER, açılı kenarlarda ise DIMALIGNED komutunu kullanabilirsiniz.

Sadece ölçü değerini öğrenmek istiyorsanız DIST yeterlidir. Ancak ölçünün proje üzerinde kalmasını istiyorsanız Dimension nesnesi oluşturmanız gerekir.