AutoCAD 3D Boru Ölçüsü Nasıl Alınır?

AutoCAD 2027’de 3D bir proje üzerinde çalışırken çizimde bulunan borunun ölçüsünü öğrenmem gerekti.

Boru zaten 3D model içerisinde bulunuyordu.

Benim istediğim yeni bir boru çizmek değildi.

Mevcut 3D borunun:

• Dış çapını
• Yarıçapını
• Uzunluğunu
• İki nokta arasındaki mesafesini

kontrol etmek istiyordum.

Özellikle 3D projede gördüğüm bir borunun DN25, DN32, DN50 veya DN100 gibi hangi boru ölçüsüne yakın olduğunu anlamak için çapını ölçmem gerekiyordu.

İlk başta normal Dimension komutuyla borunun üzerine ölçü koymaya çalıştım.

Ancak benim ilk ihtiyacım ölçüyü projede göstermek değil, borunun gerçek geometrik ölçüsünü öğrenmekti.

Bunun için AutoCAD’de MEASUREGEOM ve DIST komutlarını kullandım.

Bu yazıda AutoCAD 3D boru ölçüsü nasıl alınır, boru çapı nasıl ölçülür ve 3D model üzerindeki gerçek mesafe nasıl kontrol edilir anlatacağım.

AutoCAD 3D Boru Ölçüsü Alınabilir mi?

Evet.

AutoCAD’de 3D model içerisindeki geometriler üzerinden ölçüm yapılabilir.

Ben ölçmek istediğim değere göre farklı yöntemler kullanıyorum.

Boru çapını veya yarıçapını kontrol edeceksem:

MEASUREGEOM

İki nokta arasındaki gerçek mesafeyi kontrol edeceksem:

DIST

komutunu kullanıyorum.

Eğer ölçünün çizim üzerinde sürekli görünmesini istiyorsam bu kez Dimension komutlarını kullanıyorum.

Burada önemli bir ayrım var.

Ölçüyü sadece öğrenmek ile ölçüyü projeye eklemek aynı işlem değildir.

Ben ilk olarak borunun ölçüsünü öğrenmek istediğim için MEASUREGEOM kullandım.

En Kolay Yöntem: MEASUREGEOM

AutoCAD’de geometrik ölçüleri kontrol etmek için MEASUREGEOM komutunu kullanabilirsiniz.

Komut satırına:

MEASUREGEOM

yazın.

Enter tuşuna basın.

AutoCAD farklı ölçüm seçenekleri gösterecektir.

Bunlar arasında:

• Distance
• Radius
• Angle
• Area
• Volume

gibi seçenekler bulunabilir.

Ben boru çapını kontrol ederken Radius seçeneğini kullanıyorum.

Çünkü uygun dairesel geometri seçildiğinde AutoCAD yarıçap ve çap bilgisini gösterebilir.

AutoCAD 3D Boru Çapı Nasıl Ölçülür?

Benim asıl ihtiyacım buydu.

3D model içerisinde bir boru vardı.

Boruya baktığımda çapının kaç milimetre olduğunu bilmiyordum.

İlk olarak borunun dairesel uç kısmını görünür hale getirdim.

Daha sonra komut satırına:

MEASUREGEOM

yazdım.

Enter tuşuna bastım.

Radius

seçeneğini kullandım.

Boru ucundaki uygun dairesel kenarı seçtim.

AutoCAD seçilen geometrinin yarıçap ve çap bilgisini gösterdi.

Örneğin sonuç:

Radius = 44.45

ve:

Diameter = 88.90

şeklinde olabilir.

Bu durumda borunun ölçtüğünüz dairesel kenarının dış çapı 88,90 çizim birimidir.

Eğer çiziminiz milimetre mantığıyla hazırlanmışsa bu değeri 88,90 mm olarak değerlendirebilirsiniz.

MEASUREGEOM ile Boru Çapı Ölçme Adımları

Benim kullandığım işlem sırası şu şekilde:

1. 3D boruyu bulun.
2. Borunun dairesel uç kısmını görünür hale getirin.
3. Komut satırına MEASUREGEOM yazın.
4. Enter tuşuna basın.
5. Radius seçeneğini seçin.
6. Borunun dairesel kenarına tıklayın.
7. AutoCAD’in gösterdiği Radius ve Diameter değerini kontrol edin.

Benim için 3D borunun çapını öğrenmenin en hızlı yöntemlerinden biri bu oldu.

Borunun Dairesel Kenarını Seçemiyorum

3D borularda her zaman dairesel kenarı rahat şekilde seçemeyebilirsiniz.

Özellikle boruya yandan bakıyorsanız dairesel uç yüzey görünmeyebilir.

Ben böyle bir durumda 3D modeli döndürüyorum.

3DORBIT

kullanabilir veya ViewCube üzerinden görünüş açısını değiştirebilirsiniz.

Amacım borunun açık veya dairesel uç kısmını görebilmek.

Dairesel kenar görünür hale geldiğinde MEASUREGEOM ile seçim yapmak daha kolay oluyor.

Boru başka bir nesnenin içerisine giriyorsa veya uç kısmı kapalıysa farklı bir görünüş açısından modele bakmanız gerekebilir.

Radius Seçeneği Neden Diameter Değerini de Gösteriyor?

MEASUREGEOM içerisindeki Radius seçeneği uygun bir arc veya circle geometrisinin yarıçapını ölçmek için kullanılabilir.

AutoCAD ölçüm sonucunda çap bilgisini de gösterebilir.

Bu nedenle borunun çapını öğrenmek istiyorsanız Radius seçeneğinin isminden dolayı kafanız karışmasın.

Ben de ilk başta sadece yarıçap vereceğini düşünmüştüm.

Ancak uygun dairesel kenarı seçtiğimde Diameter bilgisini de kontrol edebildim.

Benim ihtiyacım olan değer doğrudan Diameter değeriydi.

DIST ile 3D Boru Çapı Ölçülür mü?

Evet, iki karşılıklı nokta doğru seçilirse DIST komutuyla da çap kontrolü yapılabilir.

Ancak burada doğru noktaları seçmek çok önemli.

Komut satırına:

DIST

yazın.

Enter tuşuna basın.

Boru dairesinin bir tarafındaki uygun noktayı seçin.

Daha sonra tam karşı taraftaki noktayı seçin.

AutoCAD iki nokta arasındaki mesafeyi gösterecektir.

Eğer seçtiğiniz iki nokta dairenin merkezinden geçen gerçek karşılıklı noktalarıysa elde ettiğiniz mesafe çap olabilir.

Ancak noktaları yanlış seçerseniz çap yerine bir kiriş uzunluğu ölçebilirsiniz.

Bu nedenle ben uygun dairesel kenar seçilebiliyorsa boru çapı için MEASUREGEOM yöntemini daha pratik buluyorum.

DIST Komutu 3D’de Nasıl Çalışır?

DIST komutu iki nokta arasındaki mesafeyi ölçmek için kullanılabilir.

3D ortamda seçilen noktalar farklı X, Y ve Z koordinatlarında bulunabilir.

AutoCAD iki nokta arasındaki mesafeyi ve koordinat bileşenlerini gösterebilir.

Ben özellikle borunun:

• Uzunluğunu
• İki bağlantı noktası arasındaki mesafeyi
• Cihaz ile boru arasındaki mesafeyi

kontrol ederken DIST kullanıyorum.

Komut satırına:

DIST

yazın.

İlk noktayı seçin.

İkinci noktayı seçin.

Sonuç komut satırında görüntülenecektir.

OSNAP Açık Olmadan Ölçüm Yapmayın

Ben 3D boru ölçerken yaşadığım en büyük sorunlardan biri yanlış noktaya tıklamaktı.

Ekranda borunun kenarını seçtiğimi düşünüyordum.

Ancak AutoCAD farklı bir 3D noktayı yakalayabiliyordu.

Bu nedenle OSNAP kullanıyorum.

F3

tuşuyla Object Snap özelliğinin açık olduğunu kontrol edin.

Boru geometrisine göre:

• Endpoint
• Midpoint
• Center
• Quadrant

seçenekleri kullanılabilir.

Özellikle dairesel boru kesitinde Center ve Quadrant benim için oldukça kullanışlı.

Ölçüm yaparken OSNAP işaretinin ekranda göründüğünü kontrol ettikten sonra tıklıyorum.

Center Nedir?

Center, daire veya yay gibi uygun geometrilerin merkez noktasını yakalamak için kullanılır.

Örneğin iki borunun merkezleri arasındaki mesafeyi ölçmek istiyorsanız Center kullanılabilir.

Ben:

DIST

komutunu çalıştırıyorum.

İlk borunun merkezini Center ile seçiyorum.

Daha sonra ikinci borunun merkezini seçiyorum.

Bu şekilde iki boru merkezi arasındaki mesafeyi kontrol edebiliyorum.

Boru tesisat projelerinde sadece dış kenarlar arasındaki mesafeyi değil merkezden merkeze mesafeyi kontrol etmek gerektiğinde Center oldukça faydalı.

Quadrant Nedir?

Quadrant, dairesel bir geometrinin temel çeyrek noktalarını yakalamak için kullanılabilir.

Basit şekilde dairenin:

• Üst
• Alt
• Sağ
• Sol

yönlerindeki uygun noktalarını yakalamaya yardımcı olur.

Ben DIST ile boru çapını kontrol etmek zorunda kalırsam karşılıklı Quadrant noktalarını kullanabilirim.

Örneğin dairenin sol ve sağ Quadrant noktaları arasındaki mesafeyi ölçmek çap değerini verebilir.

Ancak 3D görünüşte doğru dairesel geometriyi ve karşılıklı noktaları seçtiğinizden emin olmanız gerekir.

3D Borunun Uzunluğu Nasıl Ölçülür?

Düz bir 3D borunun iki ucu arasındaki mesafeyi kontrol etmek için DIST kullanabilirsiniz.

Komut satırına:

DIST

yazın.

Boru üzerindeki ilk referans noktasını seçin.

Daha sonra borunun diğer ucundaki karşılık gelen noktayı seçin.

AutoCAD iki nokta arasındaki mesafeyi gösterecektir.

Ben düz bir borunun uzunluğunu kontrol ederken mümkünse merkez noktalarını veya aynı eksen üzerindeki karşılık gelen referans noktalarını kullanıyorum.

Örneğin ilk boru ucunun merkezini seçiyorum.

Daha sonra diğer boru ucunun merkezini seçiyorum.

Bu şekilde boru ekseni boyunca uçtan uca mesafeyi kontrol edebiliyorum.

Dirsekli Borunun Toplam Uzunluğu Nasıl Ölçülür?

Burada önemli bir ayrım bulunuyor.

DIST iki nokta arasındaki doğrudan mesafeyi ölçer.

Dirsekli veya kıvrımlı bir borunun başlangıç ve bitiş noktalarını DIST ile seçerseniz borunun güzergâh boyunca toplam uzunluğunu değil, iki nokta arasındaki doğrudan mesafeyi ölçebilirsiniz.

Bu nedenle kıvrımlı borularda modelin nasıl oluşturulduğunu kontrol etmek gerekir.

Eğer boru güzergâhı bir polyline veya uygun bir path üzerinden oluşturulduysa ilgili yol geometrisinin Length değerini kontrol etmek daha doğru olabilir.

Nesneyi seçin.

CTRL + 1

tuşlarına basın.

Properties penceresinde uygun nesne için Length değerini kontrol edin.

Ancak hazır STEP modellerinde borunun merkez hattı ayrı bir path olarak bulunmayabilir.

Bu durumda 3D solid borunun toplam güzergâh uzunluğunu tek tıklamayla öğrenmek her zaman mümkün olmayabilir.

3D Solid Borunun Properties Ekranında Çap Yazar mı?

Her zaman değil.

Ben STEP dosyasından aktardığım 3D boruyu seçtiğimde Properties ekranında doğrudan:

Diameter = 50 mm

şeklinde bir bilgi görmeyi beklemiştim.

Ancak 3D Solid nesnelerde borunun teknik anlamda “boru” olduğunu AutoCAD bilmek zorunda değildir.

AutoCAD nesneyi yalnızca 3D Solid geometri olarak algılayabilir.

Bu nedenle Properties ekranında doğrudan DN veya boru çapı bilgisi bulunmayabilir.

Ben böyle durumlarda geometrik kenarı MEASUREGEOM ile ölçüyorum.

AutoCAD DN Ölçüsünü Gösterir mi?

Normal bir 3D Solid modelde AutoCAD ölçtüğünüz borunun otomatik olarak DN25, DN50 veya DN100 olduğunu söylemeyebilir.

Çünkü DN değeri yalnızca geometrik dış çap değeri değildir.

DN, nominal boru çapı sistemidir.

Boru standardına ve malzemesine göre gerçek dış çap ile DN değeri farklı şekilde ilişkilendirilebilir.

Örneğin AutoCAD’de dış çapı ölçüp:

88.9 mm

sonucunu görmeniz doğrudan sadece “DN88.9” anlamına gelmez.

Ölçtüğünüz dış çapı kullandığınız boru standardındaki ölçü tablosuyla karşılaştırmanız gerekir.

Ben önce AutoCAD’de gerçek geometrik dış çapı ölçüyorum.

Daha sonra kullandığım boru standardına göre DN karşılığını kontrol ediyorum.

Borunun İç Çapı Nasıl Ölçülür?

Eğer 3D boru gerçekten içi boş modellenmişse iç dairesel kenarı ölçebilirsiniz.

MEASUREGEOM

komutunu çalıştırın.

Radius

seçeneğini kullanın.

Borunun iç kısmındaki dairesel kenarı seçin.

AutoCAD uygun geometri için Radius ve Diameter bilgisini gösterebilir.

Dış kenarı seçerseniz dış çapı ölçersiniz.

İç kenarı seçerseniz iç çapı ölçebilirsiniz.

Ben seçim yaparken hangi dairesel kenarın vurgulandığını dikkatlice kontrol ediyorum.

Özellikle Shaded with Edges görünüşünde iç ve dış kenarları ayırt etmek daha kolay olabilir.

Boru Et Kalınlığı Nasıl Hesaplanır?

Eğer borunun dış çapını ve iç çapını ölçebiliyorsanız et kalınlığını hesaplayabilirsiniz.

Kullanılacak temel hesap:

Et Kalınlığı = (Dış Çap - İç Çap) / 2

Örneğin:

Dış çap: 60 mm

İç çap: 54 mm

Hesap:

(60 - 54) / 2 = 3 mm

Bu durumda boru et kalınlığı 3 mm olur.

Ben hazır 3D modellerde borunun gerçekten içi boş modellenip modellenmediğini kontrol ediyorum.

Bazı 3D cihaz modellerinde borular yalnızca dolu silindir şeklinde modellenmiş olabilir.

Böyle bir modelde gerçek iç çap ve et kalınlığı geometriden ölçülemez.

3D Boru Yüzeyine UCS Face Yapmak Gerekir mi?

Sadece borunun çapını öğrenmek için her zaman UCS Face kullanmak zorunda değilsiniz.

MEASUREGEOM ile uygun dairesel kenarı seçebiliyorsanız doğrudan ölçüm yapabilirsiniz.

Ancak boru yüzeyine göre çizim veya kalıcı ölçülendirme yapacaksanız UCS önemli hale gelebilir.

Ben özellikle 3D nesneye DIMENSION eklemek istediğimde çalışma düzlemini kontrol ediyorum.

UCS

komutunu çalıştırıp uygun yüzeye hizalama yöntemlerini kullanabilirsiniz.

UCS çalışma düzlemini değiştirir.

Boru geometrisinin kendisini değiştirmez.

UCS Face ile Boru Yüzeyine Hizalanma

3D borunun uygun düz yüzeyine göre çalışma yapmak istiyorsanız:

UCS

komutunu çalıştırın.

Face

seçeneğini kullanın.

Boru ucundaki düz yüzeyi seçin.

UCS seçilen yüzeye göre hizalanabilir.

Daha sonra ilgili görünüşe geçerek ölçülendirme işlemlerini daha kontrollü yapabilirsiniz.

Ben özellikle boru çap ölçüsünü çizim üzerinde sabit göstermek istediğimde UCS yönünü kontrol ediyorum.

Sadece ölçüyü öğrenmek istiyorsam MEASUREGEOM benim için daha hızlı.

Ölçü Ekranda Sürekli Görünsün İstiyorsam Ne Yapmalıyım?

MEASUREGEOM ve DIST ölçüm sonucunu size gösterir.

Ancak bu ölçüler normal bir Dimension nesnesi gibi çizimde kalmaz.

Benim daha önce yaşadığım sorun tam olarak buydu.

Boru çapını ölçebiliyordum ancak ölçünün proje üzerinde görünmesini istiyordum.

Bu durumda Dimension komutlarını kullanmak gerekir.

Örneğin uygun dairesel geometride çap ölçüsü için:

DIMDIAMETER

kullanılabilir.

Ancak 3D model üzerinde ölçülendirme yaparken mevcut UCS ve ölçülendirme düzlemi önemlidir.

Bu konu sadece borunun ölçüsünü öğrenmekten farklı olduğu için “AutoCAD 3D Nesneye Ölçü Nasıl Eklenir?” yazısında ayrıca anlattım.

MEASUREGEOM ile DIMENSION Arasındaki Fark

Benim için bu iki yöntemin farkı oldukça basit.

MEASUREGEOM

Geometrinin ölçüsünü öğrenmek için kullanıyorum.

Ölçüm sonucunu kontrol ediyorum.

DIMENSION

Ölçüyü teknik çizim üzerinde göstermek için kullanıyorum.

Ölçü nesnesi çizimde kalıyor.

Yani:

Boru kaç mm? = MEASUREGEOM

Boru ölçüsü projede görünsün = DIMENSION

Ben ilk başta bu iki işlemi birbirine karıştırıyordum.

Boru Çapını Yanlış Ölçüyorsam Ne Yapmalıyım?

Ölçtüğünüz değer mantıksız görünüyorsa ilk olarak seçtiğiniz geometriyi kontrol edin.

Örneğin dış çapı ölçmek isterken:

• İç kenarı
• Flanş dış çapını
• Fitting kenarını
• Başka bir dairesel parçayı

seçmiş olabilirsiniz.

Ben borunun düz gövde kısmındaki gerçek dairesel kenarı seçmeye çalışıyorum.

Özellikle flanşlı borularda boru çapı ile flanş çapını karıştırmak oldukça kolay.

Dairesel kenarın seçim önizlemesini kontrol edin.

Gerekirse modeli 3DORBIT ile döndürün.

STEP Modelde Boru Ölçüsü Nasıl Alınır?

Ben STEP dosyasından aktardığım 3D modellerde şu yöntemi kullanıyorum:

1. STEP dosyasını IMPORT ile AutoCAD’e aktarıyorum.
2. ZOOM > Extents ile modeli buluyorum.
3. Borunun bulunduğu bölüme Zoom yapıyorum.
4. Gerekirse 3DORBIT ile boru ucunu görünür hale getiriyorum.
5. MEASUREGEOM komutunu çalıştırıyorum.
6. Radius seçeneğini kullanıyorum.
7. Borunun dairesel dış kenarını seçiyorum.
8. Diameter değerini kontrol ediyorum.
9. Gerekirse iç kenarı da ölçüyorum.
10. Uzunluk veya noktalar arası mesafe için DIST kullanıyorum.

Benim için hazır 3D cihaz modellerindeki boru ölçülerini kontrol etmenin en pratik yolu bu oldu.

Benim 3D Boru Ölçüsü Alma Yöntemim

AutoCAD 2027’de 3D bir cihaz modeli üzerinde çalışırken kırmızıyla işaretlediğim bir borunun genişliğini öğrenmem gerekiyordu.

İlk olarak normal Dimension araçlarını düşündüm.

Ancak benim ihtiyacım ölçüyü çizimde göstermekten önce borunun gerçek çapını öğrenmekti.

Boru ucundaki dairesel kenarı görünür hale getirdim.

MEASUREGEOM

komutunu çalıştırdım.

Radius seçeneğini kullandım.

Boru dış kenarını seçtim.

AutoCAD’in gösterdiği Diameter değerini kontrol ettim.

Daha sonra borunun ölçüsünü projede kalıcı olarak göstermek istediğimde bunun ayrı bir Dimension işlemi olduğunu fark ettim.

Benim için en önemli ayrım şu oldu:

Ölçüyü öğrenmek için MEASUREGEOM.

Ölçüyü projede göstermek için DIMENSION.

Sonuç

AutoCAD’de 3D boru ölçüsü almak için ölçmek istediğiniz değere göre farklı komutlar kullanabilirsiniz.

Boru çapı veya yarıçapını kontrol etmek için:

MEASUREGEOM > Radius

kullanabilirsiniz.

İki nokta arasındaki mesafeyi veya düz boru uzunluğunu kontrol etmek için:

DIST

komutunu kullanabilirsiniz.

Benim kullandığım temel yöntem:

1. Borunun dairesel kenarını görünür hale getirin.
2. MEASUREGEOM komutunu çalıştırın.
3. Radius seçeneğini kullanın.
4. Borunun dış dairesel kenarını seçin.
5. Diameter değerini kontrol edin.
6. İç çap gerekiyorsa iç dairesel kenarı ölçün.
7. Boru uzunluğu veya iki nokta arasındaki mesafe için DIST kullanın.
8. Hassas seçim için OSNAP kullanın.

Ben AutoCAD 2027’de STEP’ten aktardığım 3D cihaz modellerindeki boruların çapını bu yöntemle kontrol ediyorum.

Özellikle borunun DN ölçüsünü anlamaya çalışıyorsanız önce gerçek dış çapı ölçün.

Daha sonra ölçtüğünüz değeri kullandığınız boru standardıyla karşılaştırın.