AutoCAD 3D Boru Çapı Nasıl Ölçülür?

AutoCAD 2027’de 3D bir boru modeli üzerinde çalışırken borunun çapını ölçmem gerekti. İlk başta normal DIM komutunu kullanarak borunun iki kenarını seçmeyi denedim.

Ancak 3D modelde doğru noktaları seçmek düşündüğüm kadar kolay olmadı.

Benim istediğim sadece borunun çap değerini öğrenmek değildi. Ölçünün, 2D çizimlerde Dimension kullandığımda olduğu gibi çizimin üzerinde kalmasını istiyordum.

AutoCAD’de 3D boru çapını ölçerken borunun dairesel kenarını seçebiliyorsanız en kullanışlı komutlardan biri DIMDIAMETER komutudur.

Bu yazıda AutoCAD 3D boru çapını nasıl ölçtüğümü ve çap ölçüsünü çizim üzerinde nasıl bıraktığımı anlatacağım.

AutoCAD 3D Boru Çapı Ölçmek İçin Hangi Komut Kullanılır?

Boru ucunda dairesel bir kenar bulunuyorsa çap ölçüsü oluşturmak için:

DIMDIAMETER

komutunu kullanabilirsiniz.

Autodesk’in komut açıklamasına göre DIMDIAMETER bir circle veya arc için çap ölçüsü oluşturur.

Komut, ölçü değerinin önüne çap sembolünü de ekler.

Örneğin ölçülen çap 50 mm ise ölçü çizimde şu şekilde görünebilir:

Ø50

Bu nedenle 3D boru modelinde seçilebilir dairesel bir kenar veya dairesel geometri varsa benim ilk denediğim komut DIMDIAMETER oldu.

DIMDIAMETER ile 3D Boru Çapı Ölçme

İlk olarak borunun dairesel ucunun görünür olduğu bir açıya geçin.

Borunun yan yüzeyine bakıyorsanız dairesel kenarı seçmek zor olabilir.

Ben modeli çevirerek borunun ağız kısmını görünür hale getiriyorum.

Daha sonra komut satırına:

DIMDIAMETER

yazın.

Enter tuşuna basın.

AutoCAD sizden:

Select arc or circle

seçimi yapmanızı isteyecektir.

Borunun dairesel kenarını seçin.

Daha sonra fareyi hareket ettirerek çap ölçüsünün konumunu belirleyin.

Uygun noktaya tıklayın.

AutoCAD çap ölçüsünü çizime ekleyecektir.

Bu ölçü sadece geçici olarak komut satırında görünmez.

Dimension nesnesi olarak çizimde kalır.

Benim aradığım özellik de tam olarak buydu.

Sadece Çap Değerini Öğrenmek ile Dimension Eklemek Aynı Şey Değil

Burada benim ilk başta karıştırdığım önemli bir nokta vardı.

AutoCAD’de bir nesnenin ölçüsünü kontrol etmek ile çizime ölçülendirme eklemek aynı şey değil.

Örneğin bir ölçüm aracı kullanarak iki nokta arasındaki mesafeyi kontrol edebilirsiniz.

Bu size bir değer verir.

Ancak ölçü çizimin üzerinde kalmayabilir.

Ben ise 2D çizimlerde yaptığım gibi:

• Ölçü çizgisi görünsün.
• Oklar görünsün.
• Çap değeri yazsın.
• Çizimde kalıcı olsun.

istiyordum.

Bu nedenle normal ölçüm yerine Dimension komutlarını kullanmak gerekiyor.

Boru çapında uygun geometri varsa DIMDIAMETER bu iş için hazırlanmış komuttur.

DIMDIAMETER Borunun Kenarını Seçmiyorsa Ne Yapılmalı?

Benim 3D boru modelinde karşılaştığım temel sorunlardan biri dairesel kenarın kolay seçilememesiydi.

DIMDIAMETER komutu her 3D yüzeyi doğrudan çap olarak algılamaz.

Komut circle veya arc geometrisi üzerinden çalışır.

3D Solid üzerindeki dairesel kenarı seçemiyorsanız ilk olarak modelin görünüm açısını değiştirin.

Borunun ağız kısmına mümkün olduğunca karşıdan bakın.

Daha sonra tekrar:

DIMDIAMETER

komutunu deneyin.

Eğer dairesel kenar hâlâ seçilemiyorsa 3D modelin geometrisine göre farklı bir yöntem kullanmanız gerekebilir.

Borunun İki Kenarını Seçerek Çap Ölçülür mü?

Evet, borunun dış çapını iki karşı noktadan ölçebilirsiniz.

Ancak burada doğru noktaları seçmek çok önemli.

Ben ilk denememde borunun ekranda görünen sağ ve sol kenarlarına tıklamaya çalıştım.

3D görünüm nedeniyle yanlış Z koordinatındaki noktaların seçilmesi mümkün.

Bu durumda AutoCAD ekranda beklediğiniz çap değerinden farklı bir mesafe gösterebilir.

İki karşı noktayı seçerek ölçüm yapacaksanız Object Snap ayarlarını kullanmanızı öneririm.

OSNAP Nedir ve Boru Ölçerken Neden Önemli?

OSNAP, AutoCAD’de Object Snap özelliğidir.

Basitçe anlatmak gerekirse fare ile bir nesnenin yaklaşık noktasına tıklamak yerine geometrik olarak doğru noktayı seçmenizi sağlar.

Örneğin:

• Endpoint
• Midpoint
• Center
• Quadrant
• Intersection

gibi noktaları yakalayabilirsiniz.

3D boru çapı ölçerken özellikle:

Center

ve:

Quadrant

seçenekleri faydalı olabilir.

Quadrant ile Borunun Karşılıklı Noktalarını Seçme

Bir daire üzerinde dört temel Quadrant noktası bulunur.

Bunları basit şekilde:

• Üst
• Alt
• Sağ
• Sol

noktalar olarak düşünebilirsiniz.

Boru ucundaki dairesel geometri algılanıyorsa karşılıklı iki Quadrant noktası arasındaki mesafe çapı verir.

Örneğin:

Sağ Quadrant → Sol Quadrant

arasındaki mesafe borunun çapıdır.

OSNAP ayarlarını açmak için ekranın altındaki Object Snap düğmesine sağ tıklayın.

Settings seçeneğini açın.

Object Snap sekmesinde:

Quadrant

seçeneğini aktif edin.

Daha sonra DIM veya uygun bir Dimension komutuyla karşılıklı Quadrant noktalarını seçebilirsiniz.

F3 Tuşu Ne İşe Yarar?

AutoCAD’de F3 tuşu Object Snap özelliğini açıp kapatır.

Bazen doğru noktayı seçmeye çalışırken OSNAP kapalı olabilir.

Bu durumda fare nesnenin üzerine geliyor ancak Center, Endpoint veya Quadrant gibi yakalama işaretleri görünmüyor.

Böyle bir durumda:

F3

tuşuna basın.

Daha sonra fareyi borunun dairesel kenarı üzerinde hareket ettirin.

Quadrant veya diğer aktif Object Snap noktalarının görünüp görünmediğini kontrol edin.

Borunun Dış Çapını mı İç Çapını mı Ölçüyorum?

3D boru modelinde boru et kalınlığı modellenmişse iki farklı dairesel kenar görebilirsiniz.

Bunlardan biri dış çapı, diğeri iç çapı temsil eder.

Dıştaki dairesel kenarı seçerseniz:

Dış çap

ölçülür.

İçteki dairesel kenarı seçerseniz:

İç çap

ölçülür.

Örneğin bir borunun dış çapı Ø63 mm, iç çapı ise farklı bir değer olabilir.

Bu nedenle DIMDIAMETER kullanırken hangi dairesel kenarı seçtiğinize dikkat edin.

Özellikle Shaded with Edges görünümünde iç ve dış kenarlar birbirine yakın görünüyorsa yanlış kenarı seçmek kolay olabilir.

Borunun Sadece Genişliğini Ölçmek İstiyorsanız

Eğer amacınız çizime çap Dimension eklemek değil, yalnızca borunun kaç milimetre olduğunu öğrenmekse iki nokta arasındaki mesafeyi ölçebilirsiniz.

Bunun için:

DIST

komutunu kullanabilirsiniz.

Komut satırına:

DIST

yazın.

Enter tuşuna basın.

Borunun bir kenarındaki doğru noktayı seçin.

Daha sonra karşı kenardaki noktayı seçin.

AutoCAD iki nokta arasındaki mesafeyi gösterecektir.

Ancak burada önemli fark şu:

DIST size ölçüm sonucunu verir.

DIMDIAMETER ise çap ölçüsünü çizime ekler.

Benim istediğim ölçünün projede görünmeye devam etmesi olduğu için Dimension yöntemini tercih ettim.

3D Boru Üzerinde Dimension Yanlış Yönde Görünüyorsa

3D modellerde ölçülendirme yaparken karşılaşabileceğiniz sorunlardan biri Dimension nesnesinin yanlış düzlemde oluşmasıdır.

Örneğin boru dikey veya açılı duruyorsa ölçü çizgisi beklemediğiniz yönde görünebilir.

Bunun nedeni mevcut UCS yani User Coordinate System olabilir.

AutoCAD Dimension nesneleri çalışma düzleminden etkilenebilir.

Böyle bir durumda borunun ölçü almak istediğiniz yüzeyine uygun bir UCS oluşturmanız gerekebilir.

UCS ile Boru Yüzeyine Göre Çalışma Düzlemi Ayarlama

Komut satırına:

UCS

yazın.

Enter tuşuna basın.

Modelin durumuna göre Face seçeneğini kullanabilirsiniz.

Ölçü almak istediğiniz düz yüzeyi seçin.

UCS yönünü onayladıktan sonra görünümü çalışma düzlemine göre ayarlamak için:

PLAN

komutunu kullanabilirsiniz.

Enter tuşuna basın.

Current UCS seçeneğini kullanın.

Artık ilgili düzleme daha uygun bir görünüm üzerinden ölçülendirme yapabilirsiniz.

Özellikle 3D modelde Dimension sürekli yanlış açıyla oluşuyorsa UCS ayarını kontrol etmek faydalı olabilir.

3D Boru Çapını Çizimde Kalıcı Göstermek İçin Kullandığım Yöntem

Benim amacım borunun çapını bir kere ölçüp komut satırından okumak değildi.

Çap değerinin proje üzerinde görünmesini istiyordum.

Yani 2D çizimde DIMENSION kullanıp ölçüyü çekip bıraktığımda ekranda kaldığı gibi bir sonuç arıyordum.

Bunun için uygun dairesel geometride kullandığım yöntem şu:

1. Borunun dairesel ucunu görünür hale getirin.
2. F3 ile Object Snap özelliğinin açık olduğunu kontrol edin.
3. DIMDIAMETER komutunu çalıştırın.
4. Borunun dairesel kenarını seçin.
5. Ölçü yazısını istediğiniz konuma taşıyın.
6. Tıklayarak Dimension nesnesini çizime bırakın.

Bu şekilde çap ölçüsü çizimde kalır.

DIMDIAMETER ile DIM Arasındaki Fark Nedir?

DIM, AutoCAD’in genel ölçülendirme komutudur.

Seçilen nesne ve geometriye göre uygun ölçülendirme türünü algılamaya çalışabilir.

DIMDIAMETER ise doğrudan çap ölçüsü oluşturmak için kullanılır.

Ben boru çapı gibi net şekilde dairesel bir ölçü almak istediğimde doğrudan:

DIMDIAMETER

kullanmayı daha pratik buluyorum.

Autodesk’in resmi komut açıklamasında da DIMDIAMETER komutunun seçilen circle veya arc için diameter dimension oluşturduğu belirtiliyor.

Sonuç

AutoCAD’de 3D boru çapını ölçmek için kullanılacak yöntem, sadece değeri öğrenmek mi yoksa ölçüyü çizimde göstermek mi istediğinize göre değişiyor.

Sadece mesafeyi kontrol etmek için:

DIST

kullanabilirsiniz.

Çap ölçüsünü çizime eklemek için uygun circle veya arc geometrisinde:

DIMDIAMETER

komutunu kullanabilirsiniz.

Benim AutoCAD 2027’de ihtiyacım, boru çapının 2D Dimension ölçüleri gibi proje üzerinde kalmasıydı.

Bu nedenle dairesel kenarı seçip DIMDIAMETER ile çap ölçüsünü çizime eklemek istediğim sonuca daha uygundu.

Dairesel kenarı seçmekte sorun yaşıyorsanız OSNAP ayarlarını ve özellikle Quadrant seçeneğini kontrol edin.

Ölçü yanlış düzlemde oluşuyorsa UCS ayarını da kontrol etmenizi öneririm.